Vì Sao Cùng Một Lô Hàng Có Doanh Nghiệp “Luồng Xanh”, Doanh Nghiệp “Luồng Đỏ”?

Vì sao cùng một lô hàng nhưng doanh nghiệp được phân luồng xanh, doanh nghiệp lại vào luồng đỏ? Cùng Nghiệp vụ logistics tìm hiểu tiêu chí quản lý rủi ro và các yếu tố ảnh hưởng đến phân luồng hải quan qua bài viết sau đây.

♦ Hai doanh nghiệp cùng nhập khẩu một mặt hàng giống hệt nhau, cùng mã HS, cùng xuất xứ, cùng điều kiện giao hàng. Vậy nhưng doanh nghiệp A chỉ mất vài giây là được thông quan ngay (luồng xanh), trong khi doanh nghiệp B lại phải mở container kiểm hóa 100% (luồng đỏ).

♦ Sự khác biệt này không phải do may mắn, cũng không phải do “ưu tiên ngầm”. Tất cả đều dựa trên một cơ chế đánh giá tự động của Hệ thống Quản lý rủi ro (Risk Management System – RMS), nơi mỗi doanh nghiệp được “chấm điểm” dựa trên hồ sơ tuân thủ, lịch sử khai báo và nhiều tiêu chí ẩn khác.

>> Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ cách hệ thống phân luồng hoạt động, vì sao doanh nghiệp rơi vào luồng đỏ và quan trọng nhất là làm thế nào để xây dựng hồ sơ tuân thủ tốt để được phân luồng xanh ổn định, tiết kiệm thời gian và chi phí logistics.

Nội dung bài viết:

1. Bản Chất Của Việc Phân Luồng Hải Quan

Vì Sao Cùng Một Lô Hàng Có Doanh Nghiệp “Luồng Xanh”, Doanh Nghiệp “Luồng Đỏ”

– Chúng ta cần hiểu cơ chế vận hành của hệ thống VNACCS/VCIS, một trong những kênh thông tin để cơ quan hải quan phân luồng.

– Việc phân luồng không được quyết định bởi một công chức hải quan ngồi bấm nút chọn ngẫu nhiên. Nó là kết quả của một quá trình phân tích dữ liệu lịch sử khổng lồ.

– Cơ chế hoạt động của hệ thống RMS:

Khi bạn truyền tờ khai, dữ liệu sẽ chạy qua hệ thống đánh giá rủi ro (Risk Management). Hệ thống này sẽ chấm điểm dựa trên hàng trăm tiêu chí được lập trình sẵn, bao gồm:
Độ tin cậy của doanh nghiệp: Lịch sử chấp hành pháp luật.
Độ rủi ro của hàng hóa: Mã HS, chính sách quản lý chuyên ngành.
Độ rủi ro của hành trình: Cảng đi, cảng đến, tuyến đường vận chuyển.

– Tổng hợp các điểm số này, hệ thống sẽ đưa ra quyết định cuối cùng: 1 (Xanh), 2 (Vàng), 3 (Đỏ).

>> Xem thêm: Khóa học xuất nhập khẩu thực tế

2. Giải Mã Chi Tiết 3 Màu Trong Phân Luồng Hải Quan

Cùng nhận biết về 3 luồng: luồng xanh, luồng vàng, luồng đỏ qua bảng sau:

Đặc điểm	Luồng Xanh (Green Channel)	Luồng Vàng (Yellow Channel)	Luồng Đỏ (Red Channel)
Mã hệ thống	Mã 1	Mã 2	Mã 3
Quy trình	Miễn kiểm tra hồ sơ giấy & miễn kiểm tra thực tế hàng hóa.	Kiểm tra chi tiết hồ sơ giấy (Invoice, P/L, C/O, Giấy phép…). Không kiểm hàng.	Kiểm tra hồ sơ + Kiểm tra thực tế hàng hóa (Kiểm hóa).
Thời gian	3 giây (Thông quan điện tử).	1 – 3 ngày (tùy độ chuẩn của chứng từ).	1 – 5 ngày (tùy mức độ kiểm hóa và kết quả).
Chi phí	Thấp nhất (chỉ lệ phí hải quan).	Trung bình.	Cao (Phí nâng hạ, cắt chì, bồi dưỡng, lưu kho bãi…).
Lưu ý đặc biệt	Có 2 loại: Xanh không điều kiện và Xanh có điều kiện (phải nộp thuế/chứng từ sau).	Nếu hồ sơ nghi vấn, có thể bị “bẻ luồng” sang Đỏ.	Kiểm hóa bằng máy soi (Container Scanner) hoặc Thủ công (cắt chì).

3. Tại Sao Lô Hàng Của Bạn Bị “Luồng Đỏ”?

Nếu bạn đang thắc mắc tại sao mình bị “soi” kỹ, bị phân vào “Luồng Đỏ” hãy đối chiếu với 5 yếu tố sau:

3.1. Độ uy tín của doanh nghiệp

♦ Hải quan xếp hạng doanh nghiệp tương tự như ngân hàng xếp hạng tín dụng.

Doanh nghiệp Ưu tiên (AEO): Luôn Xanh.
Doanh nghiệp tuân thủ cao: Tỷ lệ Xanh > 90%.
Doanh nghiệp tuân thủ trung bình/thấp: Tỷ lệ Vàng cao.
Doanh nghiệp không tuân thủ: Tỷ lệ Đỏ rất cao.

♦ Những hành động làm mất điểm tín nhiệm của bạn:

Nợ thuế quá hạn 90 ngày (bị cưỡng chế).
Thường xuyên sửa tờ khai hoặc hủy tờ khai. (Hệ thống nghi ngờ bạn khai thử để dò luồng, nếu thấy Đỏ thì hủy khai lại -> Đây là điểm trừ rất nặng).
Bị xử phạt vi phạm hành chính về hải quan (dù lỗi nhỏ như khai sai số lượng, sai mã HS).
Doanh nghiệp mới thành lập (dưới 1 năm): Mặc định độ tin cậy chưa cao -> Thường vào Vàng/Đỏ để kiểm tra sàng lọc.

3.2. Rủi ro từ chính mặt hàng

– Không phải hàng nào cũng bình đẳng.

– Hàng rủi ro cao: Rượu, bia, thuốc lá, động vật hoang dã, phế liệu, thiết bị y tế, hóa chất… luôn bị hệ thống “flag” gắn cờ.

Giá cả: Những mặt hàng có biên độ dao động giá lớn, hoặc giá khai báo thấp bất thường so với cơ sở dữ liệu giá của Hải quan (GTT02) sẽ bị đẩy sang Luồng Vàng/Đỏ để tham vấn giá.

3.3. Xuất xứ và tuyến đường vận chuyển

– Nếu lô hàng đi qua hoặc xuất phát từ các quốc gia nằm trong “Danh sách đen” về: Buôn lậu ma túy, Rửa tiền, Cấm vận/Hạn chế thương mại.

– Dịch bệnh (với hàng thực phẩm, động vật). Hệ thống sẽ tự động chuyển luồng Đỏ để kiểm soát an ninh.

3.4. Tỷ lệ kiểm tra ngẫu nhiên (Random Check)

– Đây là yếu tố “xui rủi”. Dù doanh nghiệp bạn chấp hành tốt 100%, Hải quan vẫn duy trì tỷ lệ kiểm tra ngẫu nhiên (thường khoảng 3-5%) để đánh giá lại tính trung thực.

– Nhằm ngăn chặn việc doanh nghiệp “lợi dụng luồng Xanh” để trà trộn hàng lậu sau một thời gian dài chấp hành tốt.

– Thực tế: Nếu bạn đi 100 tờ khai Xanh, chắc chắn sẽ có vài tờ khai bị “bẻ” sang Đỏ ngẫu nhiên.

3.5. Chuyên đề kiểm tra trọng điểm

Vào các thời điểm nhạy cảm (Tết Nguyên Đán, cuối năm) hoặc khi có chỉ đạo từ Tổng cục Hải quan về việc siết chặt một nhóm hàng nào đó (ví dụ: siết chặt nhập khẩu thép, hoặc kiểm tra C/O hàng dệt may), lô hàng của bạn dù lịch sử tốt vẫn có thể bị kiểm hóa.

>> Xem thêm: Phân Luồng Hải Quan Là Gì? Ý nghĩa luồng đỏ, luồng vàng, luồng xanh

4. Phân Luồng Đỏ – Doanh Nghiệp Thiệt Hại Những Gì?

“Luồng Đỏ” không chỉ là sự phiền toái, mà là Chi phí tài chính thực sự.

Chi phí trực tiếp:

+ Phí nâng hạ container kiểm hóa: 1.000.000 – 3.000.000 VNĐ/cont.

+ Phí nhân công bốc xếp (để lôi hàng ra kiểm): Tùy số lượng.

+ Phí dịch vụ hải quan (cho Forwarder/Broker).

Chi phí thời gian (DEM/DET):

Nếu kiểm hóa kéo dài, bạn sẽ bị hãng tàu phạt lưu container (DET) và cảng phạt lưu bãi (DEM). Mức phí này có thể lên tới hàng trăm USD mỗi ngày.

Chi phí cơ hội:

– Hàng về chậm -> Mất uy tín với khách hàng -> Mất đơn hàng sau.

– Chậm dòng tiền quay vòng vốn.

5. Chiến Lược Để Được Phân Luồng Xanh

Hãy nắm chắc những lưu ý sau để tờ khai của bạn dễ được phân luồng xanh nhất.

– Chuẩn hóa mã HS (HS Code)

Sai lầm lớn nhất là cố tình áp mã HS có thuế suất thấp hơn thực tế. Khi bị phát hiện (Post-clearance audit – Kiểm tra sau thông quan), bạn không chỉ bị truy thu thuế mà còn bị “hạ điểm tín nhiệm” thê thảm.
Nếu không chắc chắn, hãy xin xác định trước mã HS tại Tổng cục Hải quan trước khi nhập hàng.

– Hạn chế tối đa việc Sửa/Hủy tờ khai

Hãy chuẩn bị bộ chứng từ thật kỹ (nháp) trước khi truyền chính thức.
Việc truyền thử rồi hủy liên tục sẽ khiến hệ thống RMS đánh dấu bạn là “Doanh nghiệp có dấu hiệu bất thường”.

– Minh bạch hồ sơ chứng từ

Tên hàng trên Invoice, Packing List, Hợp đồng và Tờ khai phải thống nhất từng ký tự.
Với hàng hóa có C/O, hãy chắc chắn các tiêu chí xuất xứ là hợp lệ.

– Phấn đấu trở thành Doanh nghiệp Ưu tiên (AEO)

Đây là vé ưu tiên trong ngành xuất nhập khẩu. Điều kiện rất khắt khe (kim ngạch xuất khẩu > 100 triệu USD/năm hoặc nhập khẩu > 40 triệu USD/năm), nhưng đổi lại bạn sẽ được ưu tiên thông quan trước, nộp thuế sau và tỷ lệ kiểm tra gần như bằng 0.

>> Tham khảo: Khóa học tra cứu mã HS chuyên sâu

6. Các Câu Hỏi Thường Gặp Khi Phân Luồng Hải Quan

Hỏi: Doanh nghiệp mới thành lập bao lâu thì được Luồng Xanh?

Thông thường sau 1 năm (365 ngày) hoạt động liên tục và chấp hành tốt (không vi phạm, nộp thuế đầy đủ), hệ thống sẽ nâng hạng tín nhiệm và tỷ lệ luồng Xanh sẽ xuất hiện. Trong năm đầu, đa số sẽ là Luồng Vàng (kiểm tra hồ sơ).

Hỏi: Đang Luồng Xanh, tại sao đột nhiên bị “bẻ” sang Luồng Đỏ?

Có 3 lý do: 1. Kiểm tra ngẫu nhiên (3-5%); 2. Nghi vấn qua hình ảnh soi chiếu (nếu hàng đi qua máy soi trước khi thông quan); 3. Có tin báo hoặc chuyên đề kiểm soát đặc biệt tại thời điểm đó.

Hỏi: Có cách nào xin chuyển từ Luồng Đỏ sang Luồng Vàng không?

Không thể. Kết quả phân luồng là do hệ thống trung tâm xử lý. Công chức hải quan tại chi cục không có quyền thay đổi màu luồng trên hệ thống. Tuy nhiên, nếu Luồng Đỏ do nghi vấn giá, bạn có thể xin Tham vấn giá để giải phóng hàng nhanh và nộp bảo lãnh thuế.

Hỏi: Hàng nhập khẩu phi mậu dịch (quà biếu, tặng) có bị Luồng Đỏ không?

Có. Hàng phi mậu dịch vẫn chịu sự kiểm soát của hải quan. Nếu quà biếu là mặt hàng cấm, hạn chế nhập khẩu hoặc có trị giá cao vượt định mức, vẫn bị kiểm hóa bình thường.

>> Xem thêm: Khóa học khai báo hải quan chuyên sâu

Phân luồng hải quan không phải là chuyện may rủi, mà là kết quả của cả một hệ thống đánh giá rủi ro dựa trên dữ liệu và mức độ tuân thủ của doanh nghiệp. Khi hiểu rõ các tiêu chí phân luồng và xây dựng hồ sơ doanh nghiệp minh bạch, nhất quán, doanh nghiệp sẽ giảm đáng kể khả năng bị đưa vào luồng đỏ, hạn chế kiểm hóa và tiết kiệm thời gian cũng như chi phí thông quan.

Luồng xanh không phải là đặc quyền mà đó là thành quả của việc tuân thủ tốt, khai báo chính xác và quản trị rủi ro hiệu quả. Doanh nghiệp đầu tư đúng vào quy trình nội bộ, kiểm soát chứng từ và đảm bảo tính chính xác khi khai báo sẽ từng bước tiến tới trạng thái “luồng xanh bền vững”.

Nếu bạn cần hiểu sâu hơn về cách tối ưu hồ sơ doanh nghiệp, hạn chế rủi ro phân luồng hoặc thực hành khai báo đúng chuẩn, các khóa học Xuất nhập khẩu thực tế giúp bạn chọn đúng phương pháp, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong mọi khâu làm hàng.

Rate this post